Διοικητική Διαίρεση

2014-08-15 07:36

Με την  Ενετική κατάκτηση του νησιού, ξεκίνησε μια διαδικασία διοικητικής οργάνωσης, κατά το φεουδαρχικο πρότυπο της Δημοκρατίας του Αδρία.

   Το 1212, η διαδικασία αυτή ολοκληρώθηκε και η Κρήτη χωρίστηκε σε έξι περιοχές που ονομάστηκαν Εξαρχίες (Secteria ή Sexteria).

   Γύρω από τον Χάνδακα, δημιουργήθηκε μια ελεύθερη ζώνη αποτελούμενη απο χωριά και οικισμούς, η οποία για λόγους ασφαλείας ανήκε στο Βενετικό δημόσιο και ονομάστηκε Παραχάνδακας.

1 - Seχterio Dorsoduro: 

Περιοχές Χανίων, Σφακίων, Κισάμου, Σελίνου,

δυτικού   Αποκόρωνα   και   Ακρωτηρίου. 

 

2 - Seχterio S. Polo (Αγίου Παύλου):

Περιοχές Ρεθύμνου, ανατολικού Αποκόρωνα,

Επισκοπής  Ρεθύμνου,  και  Αγίου Βασιλείου

 

3 - Seχterio Castello: 

Περιοχές Μυλοποτάμου, Αμαρίου και Συβρίτου.  

 

4 - Seχterio S. Croce (Σταυρού):

Περιοχές Μοναφατσίου, Καινουργίου και Πυργιώτισσας 

 

5 - Seχterio S. Marco (Αγίου Μάρκου)

 Περιοχές  Χάνδακα,  Αρχανών, Ριζόκαστρου και Πεδιάδος.

 Γύρω από τον  Χάνδακα, δημιουργήθηκε η Παρακάνδια, 

μια   περιοχή  αποτελούμενη   από   χωριά   και   κτήματα, 

η   οποία  για   λόγους  ασφαλείας   ανήκε   αποκλειστικά 

στο  Ενετικό  δημόσιο.

 

6 - Seχterio Cannaregio (Αγ. Αποστόλων) 

Περιοχές Σητείας, Ιεράπετρας, Λασιθίου και Μεραμπέλου.

 

   Κατά την πρώιμη αυτή περίοδο της Ενετοκρατίας, ο θεσμός των Εξαρχιών, φαίνεται ότι δεν λειτούργησε σε όλο το νησί, ίσως λόγω και των έντονων αντιδράσεων των κατοίκων και των μεγάλων γεοκτημόνων της Βυζαντινής περιόδου, που έβλεπαν τις περιουσίες τους να συρρικνώνονται από τις αλλεπάλληλες εποικίσεις των Ενετών και τις δημεύσεις μεγάλων εκτάσεων γης.

   Αναγκάστηκαν οι Ενετοί έτσι, να περιορίσουν τον θεσμό των Εξαρχιών στα διοικητικά όρια τουΧάνδακα, ο οποίος περιήλθε γρήγορα κάτω απο τον πλήρη έλεγχο των κατακτητών και να επαναφέρουν τον θεσμό των Τουρμών για την υπόλοιπη Κρήτη.

   Πιστεύεται μάλιστα, ότι οι Ενετικές Τούρμες που καταγράφονται στο Κατάστιχο των Φέουδων του 13ου–14ου αιώνα, αντιστοιχούν στις παλαιότερες Βυζαντινές Τούρμες, τουλάχιστον ως προς τα γεωγραφικά τους όρια:

 

Νομός                  Τούρμα          

Χανίων                Κισάμου     Chissamo  (Σημερινή επαρχία Κισάμου)

                                  Αρνάς     Arna  (Επαρχία Σελίνου)

                               Κουφού     Cuffo  (Επαρχία Κυδωνίας)

                               Ψυχρού      Psichro  (Επαρχία Αποκόρωνα)

Απο τον νομό Χανίων, απουσιάζει ως διοικητική ενότητα η περιοχή των Σφακίων

 

Ρεθύμνου            Καλαμώνος    Calamonensis  (Δυτικό Ρέθυμνο και μέρος του Αποκόρωνα)

                         Πάνω Συβρίτου    (Αναφέρονται και ως μία Τούρμα, Πάνω και Κάτω Συβρίτου)

                         Κάτω Συβρίτου     Apano & Kato Sivritti

                          Μυλοπόταμου     Milopotamensis  (Επαρχία Μυλοποτάμου)

                                 Ρεθύμνου     Rethimum   (Η ύπαρξη της πιθανολογείται)

 

Ηρακλείου

                           Στον νομό Ηρακλείου, οι Βενετοί κατόρθωσαν να

                        επιβάλουν  σύντομα   τον    θεσμό   των  Εξαρχιών,  

                        έτσι   που   στο    Κατάστιχο    των    Φέουδων  του

                        14ου   αιώνα,   τα    διαμερίσματα   του  νομού   δεν

                        αναφέρονται  ως  Τούρμες,  αλλά  ως   Εξαρχίες.

 

Λασιθίου           Μεραμπέλου    Mirabella  (Επαρχία Μεραμπέλου και Λασιθίου)

                                      Σητείας   Sithia, Sithiensis   (Επαρχία Σητείας)

                               Ιεράπετρας    Gerapetra    (Επαρχία Ιεράπετρας)

 

   Ο έστω και σκιώδης θεσμός των Σεξτερίων κράτησε περίπου 100 χρόνια, μέχρι τις αρχές του 14ου αιώνα, όταν το νησί χωρίστηκε σε τέσσερα ''Terrritoria'' περίπου στα όρια των σημερινών νομών της Κρήτης.